رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )
26
نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )
خراسان » مىناميدند « 120 » ، در حالىكه حاكم مشهد در زمان شاه عباس اول ( 1038 - 995 - 1629 - 1587 م . ) فقط « حاكم » و بعدها « بيگلربيگى » مشهد خوانده مىشد . دستور شهرياران ، منبعى از اواخر دورهء صفويه ، حاكم هرات را حتى « بيگلربيگى كل خراسان » « 121 » مىنامد ، اما وجود مراتب و درجات خاص بين خود بيگلربيگىها در ساير قسمتهاى مملكت چندان معلوم نيست . ما در اين مورد خوانندگان را به فصل مربوط به القاب راهنمائى مىكنيم « 122 » . 19 - استراباد . در سال 916 ( - 11 - 1510 م . ) هنگامى كه شاه اسمعيل اول به خراسان لشكر كشيد ، حاكم ازبك استراباد نيز گريخت و سران شهر براى عرض تهنيت به دربار آمدند . استراباد صرفنظر از چند حمله از طرف ازبكها تا پايان حكومت صفوى جزئى از ايران ماند . تنها در سال 991 ( - 1583 م . ) يا دو سال بعد از آن قزلباشها ناگزير شدند به علت وجود اغتشاش و ناراحتى اين ايالت ساحلى را تخليه كنند . تازه در سال 1006 ( - 1598 م . ) هنگامى كه شاه عباس اول مجددا به فتح خراسان همت گماشت امكان مراجعت حاكم صفوى فراهم آمد « 123 » . از ايالت استراباد در آن روزگار بيشتر اطراف و حولوحوش شهرى به همين نام منظور نظر بود . اين ايالت در مغرب به ناحيهء اشرف و هزار جريب « 124 » كه از
--> ( 120 ) - رجوع كنيد به تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 1084 ؛ خلدبرين ، ص 287 . ( 121 ) - دستور شهرياران ، ص b 69 ، b 103 ، b 173 و غيره : بيگلربيگى كل خراسان . ( 122 ) - رجوع شود به چند صفحه بعد متن كتاب . ( 123 ) - رجوع شود به تاريخ عالمآراى عباسى ص 565 . ( 124 ) - رجوع شود به برگ b 113 يك جغرافياى بىنام ايران در بريتيش ميوزيوم با مشخصات زير : Ms . Add . 7720 fol . 107 - 123 ( فهرست ريو ، ص 813 . اين كتاب در دورهء شاه عباس براى يك شاگرد تأليف شده است . )